Do zadań bydgoskiej straży miejskiej należy w szczególności (art. 10 i art. 11 ustawy  o  strażach gminnych):

wykonywanie zadań w zakresie ochrony porządku publicznego wynikających z ustaw i aktów prawa miejscowego,

ochrona spokoju i porządku w miejscach publicznych,


współdziałanie z właściwymi podmiotami w zakresie ratowania życia i zdrowia obywateli, pomocy w usuwaniu awarii technicznych i skutków klęsk żywiołowych, oraz innych miejscowych zagrożeń,

zabezpieczenie miejsca przestępstwa, katastrofy lub innego podobnego zdarzenia albo miejsc zagrożonych takim zdarzeniem przed dostępem osób postronnych lub zniszczeniem śladów i dowodów, do momentu przybycia właściwych służb, a także ustalenie, w miarę możliwości, świadków zdarzenia,

ochrona obiektów komunalnych i urządzeń użyteczności publicznej,

współdziałanie z organizatorami i innymi służbami w ochronie porządku podczas zgromadzeń i imprez publicznych,

doprowadzanie lub dowożenie osób nietrzeźwych do izby wytrzeźwień lub miejsca ich zamieszkania, jeżeli osoby te zachowaniem swoim dają powód do zgorszenia w miejscu publicznym, znajdują się w okolicznościach zagrażających ich życiu lub zdrowiu albo zagrażają życiu i zdrowiu innych osób,

informowanie społeczności o stanie i rodzajach zagrożeń, a także inicjowanie i uczestnictwo w działaniach mających na celu zapobieganie popełnieniu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi, jak również organizacjami społecznymi,

konwojowanie dokumentów, przedmiotów wartościowych lub wartości pieniężnych dla potrzeb gminnej.



Strażnicy wykonując zadania mają prawo do:

udzielania pouczeń, zwracania uwagi, ostrzegania lub stosowania innych środków oddziaływania wychowawczego,

legitymowania osób w uzasadnionych przypadkach w celu ustalenia ich tożsamości,

ujęcia osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także dla mienia i niezwłocznego doprowadzenia do Komisariatu Policji,



nakładania grzywien w postępowaniu mandatowym za wykroczenia określone w trybie przewidzianym przepisami o postępowaniu w sprawach o wykroczenia,

dokonywania czynności wyjaśniających, kierowania wniosków o ukaranie do sądu, oskarżania przed sądem i wnoszenia środków odwoławczych w trybie przewidzianym przepisami o postępowaniu w sprawach o wykroczenia,

usuwania pojazdów i ich unieruchamiania przez blokowanie kół w przypadkach, zakresie i trybie określonymi w przepisach o ruchu drogowym,

wydawania poleceń,

żądania niezbędnej pomocy od instytucji państwowych i samorządowych,

zwracania się w nagłych przypadkach, o pomoc do jednostek gospodarczych, prowadzących działalność w zakresie użyteczności publicznej oraz organizacji społecznych jak również do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy na zasadach określonych w ustawie o Policji.


Strażnik może stosować środki przymusu bezpośredniego wobec osób uniemożliwiających wykonywanie przez niego zadań, którymi są:

siła fizyczna w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych technik obrony,

kajdanki,

pałki obronne wielofunkcyjne,

psy i konie służbowe,


ręczne miotacze gazu.

Strażnik może stosować jedynie środki odpowiadające potrzebom wynikającym z istniejącej sytuacji i niezbędne do osiągnięcia podporządkowania się wydanym poleceniom. Jeżeli środki przymusu bezpośredniego przy wykonywaniu zadań ochrony obiektów komunalnych i urządzeń użyteczności publicznej oraz konwojowania dokumentów, przedmiotów wartościowych lub wartości pieniężnych dla potrzeb gminy okazały się niewystarczające lub ich użycie ze względu na okoliczności danego zdarzenia nie jest możliwe, strażnik ma prawo użycia broni palnej.

Strażnicy podczas wykonywania czynności służbowych obowiązani są nosić umundurowanie, legitymację służbową, znak identyfikacyjny oraz emblemat Miasta Bydgoszczy.

Przy podejmowaniu interwencji funkcjonariusz Straży jest obowiązany przedstawić się imieniem i nazwiskiem, a ponadto na żądanie osoby której czynności te dotyczą, okazać legitymację służbową w sposób umożliwiający odczytanie i zanotowanie nazwiska strażnika oraz organu, który wydał legitymację.

Do obowiązków strażnika należy:

przestrzeganie prawa, rzetelne, bezstronne i terminowe wykonywanie poleceń przełożonych,

poszanowanie powagi, honoru, godności obywateli oraz godności własnej,

zachowanie tajemnicy państwowej i służbowej,

podejmowanie interwencji w sytuacjach zagrożenia życia, zdrowia lub mienia, a także w przypadku naruszenia dóbr osobistych ludzi,

zachowanie uprzejmości i życzliwości w kontaktach z obywatelami, przełożonymi, podwładnymi oraz współpracownikami,

stałe podnoszenie kwalifikacji zawodowych,

zachowanie się z godnością w czasie pracy i poza nią.

W związku z wykonywaniem czynności służbowych strażnicy korzystają z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.

Szczegółowy wykaz wykroczeń, za które strażnicy upoważnieni są do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego określa Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada 2003 roku (Dz. U. Nr 208, poz. 2026 z późn. zm.). Są to wykroczenia określone w:


art. 50, art. 51 § 1 i 2, art. 54, art. 55, art. 58 § 1, art. 601 § 1, 2 i 3 i § 4 pkt 1, art. 63a § 1, art. 64, art. 65 § 1, art. 67, art. 72, art. 74 § 1, art. 75 § 1, art. 77, art. 78, art. 79, art. 80 § 1 pkt 1 i 5, art. 81, art. 82, art. 84, art. 85 § 1, art. 89, art. 98, art. 99 § 1,  art. 100, art. 101, art. 102, art. 104, art. 108, art. 112, art. 117, art. 137 § 1, art. 140, art. 141, art. 143 § 1, art. 144 § 1 i 2, art. 145, art. 153, art. 161, art. 162 § 1, art. 166 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2007 r. Nr 109, poz. 756 oraz z 2008 r. Nr 141, poz. 888);  

art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, z późn. zm.);

art. XII § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks pracy (Dz. U. Nr 24, poz. 142 oraz z 1990 r. Nr 34, poz. 198);


art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 10, poz. 55, z późn. zm.);

art. 10 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008, z późn. zm.);

art. 199a ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547, z późn. zm.);

art. 220 ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2007 r. Nr 190, poz. 1360, z 2008 r. Nr 171, poz. 1056 oraz z 2009 r. Nr 119, poz. 999);

art. 70 pkt 3, art. 71, art. 75a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251, z późn. zm.);

art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441, z późn. zm.);

art. 85 ust. 1a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342);

art. 131 pkt 6 i 12 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody  (Dz. U. Nr 92, poz. 880, z późn. zm.);

art. 48 i 50 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych  z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202, z późn. zm.);

art. 73 i 74 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym  i elektronicznym (Dz. U. Nr 180, poz. 1495, z 2008 r. Nr 223, poz. 1464 oraz z 2009 r. Nr 79, poz. 666);

aktach prawa miejscowego, ustanawiających przepisy porządkowe w zakresie zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego, których naruszenie zagrożone jest karą grzywny.
 

Strażnicy mogą ponadto nakładać grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia określone w art. 88, art. 90, art. 91, art. 92 § 1, art. 94, art. 95, art. 96 § 1 pkt 2 oraz art. 97 Kodeksu wykroczeń - w zakresie upoważnienia do kontroli ruchu drogowego uzyskanego    lub utrzymanego w mocy na podstawie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.).
 


       Strażnik Miejski wykonując swoje obowiązki służbowe może nakładać grzywny w drodze mandatu karnego gotówkowego do wysokości 500 zł wobec osób czasowo przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub niemających stałego miejsca zamieszkania albo pobytu. Natomiast w stosunku do pozostałych osób strażnik miejski może nakładać grzywny w drodze mandatu karnego kredytowanego (również do wysokości 500 zł). Grzywnę do 500 złotych strażnik miejski może nałożyć jedynie za wykroczenia, które nie są wymienione w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 listopada 2003 roku w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń (Dz. U. z 2003r. Nr 208, poz. 2023 z późn. zm.).

Zgodnie z Kodeksem wykroczeń na osoby, których czyn wyczerpuje znamiona wykroczeń określonych w dwóch lub więcej przepisach ustawy może być nałożona grzywna do wysokości 1000 zł. Jednak nałożenie grzywny w drodze mandatu karnego w powyższym przypadku jest możliwe jedynie, gdy w zakresie wszystkich naruszonych przepisów postępowanie mandatowe jest dopuszczalne. Strażnik nakładający grzywnę w drodze mandatu karnego obowiązany jest określić jej wysokość, wykroczenie zarzucone sprawcy i poinformować sprawcę wykroczenia o prawie odmowy przyjęcia mandatu karnego i o skutkach prawnych takiej odmowy. W takim przypadku Straż Miejska występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie.